Chân Lạp phong thổ ký của Chu Đạt Quan là một tác phẩm mà từ khi giới thiệu sang phương Tây vào cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, hầu như không ai nghiên cứu về lịch sử và văn hóa Chân Lạp, cũng như về Đông Nam Á lục địa, không sử dụng và đánh giá cao giá trị tư liệu của cuốn sách. Tác phẩm này đã được nhà Thanh sưu tập và đưa vào trong hai bộ tùng thư lớn là Cổ kim đồ thư tập thànhKhâm định tứ khố toàn thư. Tác phẩm đã được dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới.


Những năm gần đây, mặc dù đã có khá nhiều các chuyên gia trong nước và quốc tế quan tâm nghiên cứu về lịch sử chủ quyền của Việt Nam tại hai quần đảo Hoàng Sa - Trường Sa, nhưng dường như chưa có mấy tác giả đi sâu nghiên cứu hệ thống phòng thủ, công tác tuần tra, kiểm soát và các hoạt động bảo vệ vùng biển vốn được các vương triều phong kiến độc lập của nhà Nguyễn triển khai thường xuyên, liên tục. Cuốn sách Tổ chức phòng thủ và hoạt động bảo vệ vùng biển miền Trung dưới triều Nguyễn giai đoạn 1802-1885 của TS. Lê Tiến Công mà bạn đọc đang có trong tay là công trình nghiên cứu khoa học độc lập đầu tiên về vấn đề này. 


Việt Nam thời Pháp đô hộ thuộc tủ sách Sử - Địa Đại học, do Lửa Thiêng (Sài Gòn) xuất bản lần đầu tiên năm 1970, được tác giả Nguyễn Thế Anh biên soạn dưới dạng tài liệu giảng dạy cho sinh viên khoa Sử trường Đại học Văn Khoa Sài Gòn. Được sự đồng ý của tác giả, tủ sách Biên khảo - Sử liệu tiến hành biên tập tái bản cuốn sách để giới thiệu đến rộng rãi bạn đọc trong cả nước sau hơn 45 năm kể từ lần in đầu tiên. 


Trong lịch sử nước ta, thời Lê - Trịnh ở Đàng Ngoài và các chúa Nguyễn ở Đàng Trong vào những thế kỷ XVI, XVII, XVIII là thời kỳ phong phú nhất về mặt sử liệu. Đó là thời kỳ ra đời của nhiều tác phẩm đến nay vẫn còn là những tài liệu nghiên cứu có giá trị: Đại Việt s ký toàn thư (tục biên) (Phạm Công Trứ và nhiều người khác), Đại Việt sử ký tiền biên, Việt sử tiêu án (Ngô Thì Sĩ), Hoàng Lê nhất thống chí (Ngô Thì Chí), Đại Việt thông sử, Phủ biên tạp lục, Kiến văn tiểu lục (Lê Quý Đôn)… 


Ch.B. Maybon, tác giả của những công trình được dịch ra ở đây, là một trong những nhà Việt Nam học người Pháp xuất sắc hồi đầu thế kỷ trước. Là giáo sư, tiến sĩ văn khoa, thông thạo nhiều ngoại ngữ (Anh, Đức, Hán, Latinh..)., ông được đánh giá như một gương mặt học giả thực sự uyên bác và nghiêm túc về lịch sử Việt Nam thời kỳ tiền thực dân. Ông là tác giả của nhiều tiểu luận và công trình nghiên cứu nổi tiếng như Une factorerie anglaise au Tonkin au XVII siècle - BEFEO, 1910 (Thương điếm Anh ở Đàng Ngoài thế kỷ XVII); Marchands européens en Cochinchine et au Tonkin - R.I.1916 (Các thương nhân người Âu ở Đàng Trong và Đàng Ngoài); Au sujet de la rivière du Tonkin - 1916 (Về vấn đề sông Đàng Ngoài); Histoire moderne du pays d’Annam - Paris, 1920 (Lịch sử cận đại xứ An Nam)... 


Trong tập hợp ngắn này, chúng tôi chỉ nhìn lại đời sống và sinh hoạt của những người lưu lạc ra bên ngoài, nay đã vô can với biến chuyển, đổi thay ở trong nước. Họ sống như thế nào? Nỗ lực của họ đi về đâu? Vua Chiêu Thống sống và chết trong vòng kiềm tỏa của nhà Thanh. Người vợ trẻ (Lê Thị Kim) xa chồng xa con sống lẻ loi trong một ngôi chùa chờ đón linh cữu cố quân về nước. Một bầy tôi (Lê Quýnh) bị đánh lừa sang Trung Hoa bị cầm tù hơn mười năm vì không chịu cắt tóc đổi áo. Đó là những góc tối của xã hội trong một giai đoạn đầy sóng gió, nhiễu nhương.


Việt Nam và Nhật Bản giao lưu văn hóa của Giáo sư Vĩnh Sính in lần đầu năm 2001. Tháng 9/2015, cuốn sách được Giải thưởng Sách Hay vinh danh ở hạng mục sách Nghiên cứu. Tròn 1 năm sau, cuốn sách được Công ty Sách Dân Trí (DT Books) tái bản và sẽ ra mắt bạn đọc ngày 20/9/2016.


Từ lâu, vùng đất Nam bộ đã là đối tượng nghiên cứu của nhiều nhà khoa học trong và ngoài nước vì sự phong phú về lịch sử và văn hóa cũng như sự phức tạp với nhiều biến động và xáo trộn trong quá trình hình thành và phát triển. Vùng đất trù phú này cũng thu hút được sự quan tâm, tìm hiểu của các nhà nghiên cứu Việt Nam và quốc tế. Từ hàng ngàn năm trước, một số thư tịch cổ Trung Hoa như Lương thư, Tùy thư, Đường thư, Tân Đường thư... đã có những ghi chép về vùng đất này, dù còn rất sơ sài. Một số sứ thần Trung Hoa du hành phương Nam đã ghi lại khá tỉ mỉ cảnh vật, con người và một số hoạt động văn hóa ở vùng đất Nam bộ lúc ấy và các vùng lân cận mà đáng kể nhất là cuốn Chân Lạp phong thổ ký của Châu Đạt Quan. 


Xã hội Việt Nam thời Pháp thuộc của tác giả Lê Nguyễn là cuốn sách thứ 3 thuộc Tủ sách Biên khảo - Sử liệu do công ty sách Dân Trí (DT Books) triển khai, sách gồm 44 bài viết hấp dẫn và sâu sắc, trải dài trong khoảng thời gian 64 năm, từ ngày ký hòa ước Nhâm Tuất 1862 biến ba tỉnh miền Đông Nam kỳ thành thuộc địa của Pháp, đến năm 1926, sau khi vua Khải Định thăng hà, hoàng thái tử Vĩnh Thụy lên ngôi với niên hiệu Bảo Đại và tiếp tục sang Pháp học. 


“Đây là công trình nghiên cứu nghiêm túc về lịch sử hình thành và phát triển vùng đất Nam Bộ từ khởi thủy đến năm 1945, có ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc. Các tác giả là những người nghiên cứu, giảng dạy sử học, đã dành nhiều tâm huyết tập trung nghiên cứu những tài liệu trong và ngoài nước có thể tập hợp, tiếp cận được cho đến thời điểm hiện tại. Giáo sư Trần Văn Giàu lúc sinh thời luôn tâm đắc và mong mỏi có người kế tục sự nghiệp của ông trong lĩnh vực nghiên cứu lịch sử Việt Nam nói chung và vùng đất mới Nam Bộ, song hơn 10 năm qua vẫn chưa có tác phẩm nào xứng tầm, đoạt giải. Đến năm nay (2015) mới có tác phẩm nói trên lấp khoảng trống này. Vì thế công trình này có vị trí khá đặc biệt”.

Ủy ban Giải thưởng Trần Văn Giàu

Các trang