Quyển sách này có mục đích cung cấp thông tin và mô tả lịch sử thương mại của một số các doanh nghiệp và công nghiệp ở Sài Gòn và Nam kỳ, sơ lược tình hình kinh tế trong thời Pháp thuộc, giai đoạn từ năm 1860 đến năm 1945. Với một đề tài lớn như vậy, không khỏi có những thiếu sót nhưng hy vọng ít nhất cũng cho thấy một vài hình ảnh và nét phác họa chung về lịch sử thương mại ở Sài Gòn dưới thời Pháp thuộc.

Hai tháng sau khi được xuất bản, Tình cuồng nhận được giải thưởng Tân Thế Giới của châu Mỹ, với thẩm định của hội đồng chấm giải gồm đa số là những nhà văn lớn đương thời. Và cuốn sách này trở thành một trong vài cuốn sách bán chạy nhất thời kỳ sau Đệ Nhất thế chiến. Năm 1952, những nhà văn và phê bình gia như Jacques Laurent, Robert Kanters, Roger Nimer, Gilbert Ganne... đua nhau ca ngợi Raymond Radiguet là một tiểu thuyết gia vĩ đại nhất của muôn đời.

Nhân dịp kỷ niệm 150 năm Minh Trị duy tân (1868-2018) và 45 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Nhật Bản (1973-2018), chúng tôi chọn Vĩnh Sính và các tiểu luận của ông để giới thiệu đến đông đảo độc giả có dành sự quan tâm đến tiến trình giao lưu văn hóa Việt Nam - Nhật Bản.

An Nam cung dịch kỷ sự là một sử liệu độc đáo trên nhiều mặt. Thêm vào đó, Chu đã từng cư ngụ ở đất Thuận-Quảng nhiều lần trong khoảng 12 năm từ năm 1646 cho đến năm 1658. Bởi thế, lối quan sát và nhận định của Chu về tình hình học thuật, xã hội và chính trị của Đàng Trong, cũng như những điều Chu nhận xét về một số nhân vật mà Chu đã từng tiếp xúc trong thời gian bị câu lưu mang nét sống động của một người có óc quan sát chứ không phải là những lời bình phẩm chung chung của một khách bàng quan.

Tác phẩm Gốm của Nguyễn Hữu Nam là một cuốn sách lạ. Bằng thứ văn chương đẹp và hiện đại, anh đã góp phần làm mềm hóa lịch-sử-của-những-phận-người. Tác giả đã chọn cách viết theo lối cổ vật kể chuyện, 12 chương sách là 12 câu chuyện của món đồ vật mang màu sắc đặc trưng của nghề gốm cổ truyền: màu lam ngọc - bộ bình pha cà phê, màu hoàng thổ - cái chóe, màu chàm - miếng gốm mật lệnh, màu đen - cây trâm cài, màu da lươn - bộ trà cụ… Ẩn trong câu chuyện của mỗi món đồ vật là số phận của những con người trẻ tuổi tài hoa đã tạo nên chúng với dụng ý cá nhân. Tất cả mang đến cho độc giả những cảm nghiệm tuyệt vời về nghề gốm cổ truyền, sự hưng phế của triều đại, bi kịch tình yêu, lòng ái quốc và sự va chạm Đông-Tây xuyên suốt tác phẩm.

Trong bộ sách này, tác giả đã có công sưu tầm tối đa các tác phẩm thơ văn của Hàn Mạc Tử đã và đang lưu hành, kể cả những bài thất lạc trong nhiều thâp niên qua, đặc biệt là sưu tập dày gồm 76 bài thơ và 12 bài văn của Hàn Mạc Tử trên báo Công luận mà PGS.TS Nguyễn Hữu Sơn đã cò công tìm kiếm và đưa ra ánh sáng từ Thư viện Quốc gia Hà Nội, như kho tàng chôn giấu bị lãng quên qua dòng thời gian nay lại được phát hiện.

Trên cơ sở của nền văn hóa Óc Eo, nhà nước Phù Nam ra đời vào những năm đầu Công Nguyên. Với vị trí “cầu nối” giữa phương Đông và phương Tây, vùng đất Nam Bộ - một bộ phận lãnh thổ quan trọng của Vương quốc Phù Nam, mau chóng trở thành “miền đất hứa” cho những người từ các nơi đến lập nghiệp và góp phần quan trọng thúc đẩy vùng đất này phát triển.

Năm 2018: 150 năm Minh Trị duy tân và 45 năm quan hệ Việt-Nhật, 160 năm Pháp đánh Đà Nẵng, 320 năm (1698-2018) Nguyễn Hữu Cảnh vào Nam kinh lược… và tròn 100 năm Phạm Quỳnh du hành Nam kỳ (tháng 8 năm 1918). Hơn một tháng ở Nam kỳ, Phạm Quỳnh đi đó đi đây khắp Lục tỉnh, mắt thấy tai nghe tỏ tường nhiều sự, mở rộng kiến văn. Sau khi về Bắc, Phạm Quỳnh cho đăng tập du ký “Một tháng ở Nam kỳ” trên Nam Phong tạp chí, kể lại chuyến đi, “đem lời thành thực mà giãi bày bàn bạc cùng quốc dân”.

“Một tháng ở Nam kỳ” xuất hiện lần đầu trên Nam phong tạp chí năm 1918, đăng ba kỳ (không liên tục): kỳ I, số 17, tháng 11-1918, tr. 268-285; kỳ II, số 19, tháng 01-1919, tr. 20-32; kỳ III (kỳ cuối), số 20, tháng 02-1919, tr. 117-140.

Trong tác phẩm gần 300 trang này, cụ Bằng Giang đã dành 85 trang viết về một tờ báo từng là niềm hãnh diện của làng báo miền Nam, mà hiện nay, chắc không mấy bạn trẻ biết nhiều về nó. Đó là tờ Phụ nữ tân văn mà chủ báo là một trong ba nhà báo có cùng cái tên Nguyễn Đức Nhuận. Bên cạnh đó, tác giả viết một cách khá đầy đủ và khách quan về những người Sài Gòn từng tham gia công cuộc kháng Pháp hoặc có những đóng góp đáng kể vào sinh hoạt văn học-lịch sử thời kỳ trước 1954: Kha Vạng Cân, Thiếu Sơn Lê Sỹ Quý, Lê Thọ Xuân, Khuông Việt, Ung Ngọc Ky, Sơn Vương…” - NNC Lê Nguyễn.

...Vài năm gần đây nhiều tập tản văn, tùy bút, công trình khảo cứu mới được xuất bản cùng với những quán ăn, quán cà phê, phim ảnh… mà tên gọi có hai chữ “Sài Gòn” đã tạo thành trào lưu “hoài cổ” về nơi một thời từng là “Hòn ngọc Viễn Đông”. Những gì mà cộng đồng nhắc nhớ thật ra cũng không cổ xưa quá đâu, chỉ là Sài Gòn của gần một thế kỷ trước, đó là các công trình kiến trúc kiểu Pháp, con đường “cây xanh bóng mát”, bùng binh vòng xoay xe cộ nối nhau chảy qua đêm ngày, gánh hàng rong, quán cà phê… qua ký ức của người sống gần cả đời ở đây hay chỉ mới đến đây vài năm đều thấm đẫm tình yêu với thành phố này.

Các trang